Rehber
TAG sürücüsü masrafları ve net kazanç hesabı
TAG ve benzeri platformlarda çalışan sürücünün masraf kalemleri, sabit ve değişken gider ayrımı, net kazanç formülü ve en sık yapılan hesap hataları.
Neden masrafı bilmeden kazancını bilemezsin
Martı TAG ve benzeri platformlarda çalışan bir sürücü için günün sonunda ekranda görünen toplam, kazanç değil cirodur. Aynı ciroyu yapan iki sürücüden biri ayı kârla, diğeri zararla kapatabilir. Aradaki farkı yaratan şey masraflar. Bu yazıda masraf kalemlerini tek tek ayırıyor, hangisinin sabit hangisinin değişken olduğunu gösteriyor ve net kazancı bulmanın formülünü kuruyoruz.
Masraf kalemleri
1. Yakıt. En büyük değişken gider. Vardiyada gittiğin toplam km üzerinden hesaplanır; sadece yolcu taşıdığın km üzerinden değil. Yakıt maliyeti = toplam km × km başı yakıt maliyeti. Km başı maliyeti nasıl bulacağını km başı araç maliyeti rehberinde anlattık.
2. Sistem ücreti ya da komisyon. Çalışabilmek için platforma ya da araç sahibine düzenli ödediğin tutar. Günlük, haftalık ya da aylık sabit bir ödeme olabilir. Bu durumda her güne düşen payı hesaplarsın (haftalık ödemeyi 7'ye bölmek gibi). Platform yolculuk başına yüzde kesiyorsa, kesinti düştükten sonra eline geçen tutarı brüt olarak kaydet; kesinti o zaman zaten düşülmüş olur. Oranlar ve paket ücretleri sık değişir, bu yüzden burada sabit bir rakam vermiyoruz. Güncel oranı ve ücreti her zaman uygulamadan kontrol et.
3. Bakım. Yağ, filtre, fren balatası, periyodik servis. Yolcu taşımacılığında araç normalden çok km yaptığı için bakım aralıkları da kısalır.
4. Sigorta. Trafik sigortası ve varsa kasko. Genelde yılda bir ödenir. O ay büyük bir gider gibi görünür ama aslında bütün yıla yayılan bir maliyettir.
5. Lastik. Çok km yapan araçta lastik, bakımdan ayrı düşünülmesi gereken bir kalem. Değişim anında tek seferde ödenir ama aşınması her kilometrede olur.
6. Amortisman. Aracın her km'de biraz değer kaybetmesi. Cebinden para çıkmadığı için en çok unutulan kalem budur. Kendi aracınla çalışıyorsan, aracı satarken bu kaybı tek seferde görürsün.
Bunların dışında köprü ve otoyol, otopark, yemek, yıkama ve trafik cezası gibi günlük küçük masraflar da var. Tek tek küçük görünürler ama bir ayda toplamları ciddi bir tutar eder.
Sabit ve değişken gider ayrımı
Masrafları iki gruba ayırmak kararlarını netleştirir:
- Değişken giderler, çalıştıkça ve km yaptıkça artar: yakıt, köprü ve otoyol, otopark, yemek. Çalışmadığın gün sıfırdır.
- Sabit giderler, çalışsan da çalışmasan da ödenir: sistem ücreti, araç kirası, sigorta. Çalışmadığın gün de işler.
Bu ayrım neden önemli? Çünkü sabit gider, çalışmadığın günlerde de cebinden çıkar. Haftalık ödediğin bir sistem ücreti, iki gün dinlendiğin bir haftada kalan beş güne yüklenir. Kısa bir vardiya o günün sabit payını karşılamıyorsa, o gün zarar etmiş olursun.
Bakım ve lastik ikisinin arasında durur: km yaptıkça aşınma artar ama ödeme belirli aralıklarla, tek seferde yapılır.
Net kazanç formülü
Tek bir vardiya için:
Net = Brüt − Yakıt − Masraflar − Sistem ücreti payı
- Brüt: yolculuklardan fiilen eline geçen para.
- Yakıt: vardiyanın toplam km'si × km başı yakıt maliyeti.
- Masraflar: o vardiyada ödediğin köprü, otopark, yemek, bakım gibi kalemler. Sigorta ve lastiği de masraf olarak girersen, ödediğin gün netten düşer.
- Sistem ücreti payı: ödediğin sabit ücretin o vardiyaya düşen kısmı.
Bu formülle bir vardiya örneği şöyle işler: brüt 6.500 ₺, yakıt 1.100 ₺, masraf 250 ₺, sistem ücreti payı 714 ₺ olan bir vardiyada net = 4.436 ₺. Bu, formülü göstermek için kullandığımız bir senaryo, kazanç vaadi değil. Aynı vardiyanın saatlik karşılığını günlük ve saatlik kazanç rehberinde hesapladık.
Gizli maliyet: amortisman
Yukarıdaki net, kasadan çıkan paraya göre hesaplanır. Amortisman ise nakit çıkışı değil, zaman içinde gerçekleşen bir kayıp. Bu yüzden onu netin içine karıştırmak yerine ayrı bir satırda düşünmek daha doğru. Kaba bir hesap: aracın bugünkü değerinden birkaç yıl sonra satacağını tahmin ettiğin fiyatı çıkar, farkı o sürede yapacağın toplam km'ye böl. Çıkan rakam, her km'nin sana değer kaybı olarak kaça mal olduğudur. Netinden bu tutarı da düşündüğünde "aracımı yıpratmaya değiyor mu?" sorusuna daha dürüst cevap verirsin.
Örnek aylık tablo
Aşağıdaki tablo bir şablon. Rakamları uydurmak yerine her satıra ayın kendi kayıtlarını toplayıp yazmanı öneriyoruz. Hangi satırın nereden geldiği yanında yazıyor.
| Kalem | Nereden gelir |
|---|---|
| Brüt | Ay içindeki bütün yolculukların aldığın tutarları |
| − Yakıt | Her vardiyanın toplam km'si × km başı yakıt maliyeti, ay boyunca toplamı |
| − Masraflar | Ay içinde girdiğin masraflar (köprü, otopark, yemek, bakım, sigorta, lastik…) |
| − Sistem ücreti (çalıştığın günler) | Vardiyalara düşen sistem ücreti paylarının toplamı |
| = Aylık net | Çalıştığın vardiyaların netlerinin toplamı |
| Çalışılmayan gün maliyeti | Hiç vardiya açmadığın günlere düşen sistem ücreti payı |
| Aydan cebinde kalan | Aylık net − çalışılmayan gün maliyeti |
| Ayrıca düşün: amortisman | Ayın toplam km'si × km başına değer kaybı |
"Çalışılmayan gün maliyeti" satırını ayrı tutmamızın sebebi şu: haftalık 5.000 ₺ sistem ücreti ödüyorsan her 24 saatin payı yaklaşık 714,29 ₺'dir. O hafta 24 saatlik bir dilimde hiç vardiya açmadıysan, o dilimin payı hiçbir vardiyaya yazılmaz ama cebinden çıkmıştır. Vardiya netlerinin toplamı bu tutarı içermez. Bu yüzden ayın gerçek sonucunu görmek için ayrıca düşülmelidir.
Sık yapılan hesap hataları
- Ciroyu kazanç sanmak. Ekrandaki toplam brüttür. Net, giderler düşüldükten sonra kalandır.
- Yakıtı sadece yolcu km'sinden hesaplamak. Boş gittiğin km de yakıt yakar. Yakıt toplam km'den hesaplanır.
- Sistem ücretini sadece çalıştığın günlere bölmek. Haftalık ücret 7 güne yayılır. Dinlendiğin günün payı da bir maliyettir.
- Yıllık ödemeleri unutmak. Sigorta ve lastik tek seferde ödenir. Ödediğin ay kötü, diğer aylar olduğundan iyi görünür.
- Amortismanı hiç düşünmemek. Kendi aracınla çalışıyorsan, her km aracının değerinden bir parça götürür.
- Günlük neti gün sayısıyla çarpmak. Hiçbir ay tıpatıp aynı günlerden oluşmaz. Aylığı vardiya kayıtlarının toplamından hesapla. Neden böyle olduğunu aylık kazanç rehberinde anlattık.
YolKasa bunu otomatik hesaplar
YolKasa'da masraflarını kategorisiyle girersin, sistem ücretini de ödeme periyoduyla (günlük, haftalık, aylık) bir kez tanımlarsın. Uygulama her vardiyanın netini brüt, yakıt, masraf ve sistem ücreti payıyla hesaplar. Aylık raporda netin yanında çalışılmayan gün maliyetini de ayrı satırda gösterir. Böylece hem ayın netini hem de dinlenme günlerinin sana kaça mal olduğunu görürsün. Hesabın mantığını nasıl çalışır sayfasında adım adım bulabilirsin.